Blog cộng đồng về Công nghệ thông tin

Bài dịch "Theory of the nude" - Luận thuyết về tranh khoả thân, hay cái nhìn đúng về khoả thân trong nghệ thuật
Richard Scott
http://www.memoreejoelle.org/page/page/3114154.htm

Ảnh minh hoạ là bức ảnh nổi tiếng của Edward Weston có tên Nude, chụp năm 1936.


Bạn bè cũng như gia đình tôi thường hỏi tại sao có nhiều hoạ sĩ vẽ tranh khoả thân đến vậy? Một số người nghĩ rằng tranh khoả thân chỉ là tranh khiêu dâm, còn một số khác cho rằng nó đã hết chỗ đứng trong thế giới hội hoạ rồi. Hầu hết các họa sĩ sẽ trả lời bạn đại loại là "Họ không coi người mẫu là những thân thể loã lồ, mà họ chỉ quan tâm tới cái đẹp". Có thể điều này đúng, nhưng nó chưa trả lời câu hỏi của chúng ta.

Với tư cách là một hoạ sĩ được đào tạo theo trường phái cổ điển, tôi đưa ra luận thuyết về lý do tại sao người ta sử dụng người khoả thân trong nghệ thuật. Tôi nghĩ, bước đầu tiên để hiểu được nghệ thuật tranh khoả thân, là phải hiểu tại sao người ta đã và vẫn tiếp tục vẽ tranh khoả thân từ xưa cho đến giờ.

Có 3 loại khoả thân sau đây, tuy là chúng ko loại trừ lẫn nhau ( có trường hợp chúng trùng nhau)

* Khoả thân lý tưởng:
Có nguồn gốc từ Hy lạp, mẫu khoả thân lý tưởng thực ra chỉ là ý niệm, còn gốc rễ sâu xa của nó là từ lý thuyết của Plato. Plato cho rằng trong mọi vật trên đời này, có tồn tại một hình thể (form) vạn năng và siêu phàm định nghĩa nó. Ví dụ; nếu ta nhìn vào 100 cái cây, mỗi cái cây đều có điểm khác nhau, nhưng chúng có những điểm giống nhau để ta có thể xếp chúng vào một đối tượng gọi là cây. Vậy điểm tương đồng nào của cây làm cho nó trở thành một cái cây? Cái đó, điểm tương đồng đó chính là cái mà Plato gọi là "hình thể". Những nhà điêu khắc Hy lạp, ví dụ như Polykleitos, đã lĩnh hội ý tưởng này và gắng sức tìm ra mẫu hình lý tưởng của cơ thể con người. Họ đã sử dụng các hình khối để thể hiện cơ thể con người giống như các nhạc sĩ sử dụng các nốt nhạc để tạo nên một bản nhạc vậy. Ý tưởng của họ là tạo ra một âm hưởng từ sự lặp lại và biến đổi của những yếu tố hữu hình của cơ thể con người. Điêu khắc cổ của Hy lạp và La Mã, các tác phẩm của Leonardo da Vinci, Donatello, Rafael, và những người theo chủ nghĩa cổ điển Neo thời thế kỷ 19 là những minh hoạ tuyệt vời cho ý tưởng này.

* Khoả thân biểu hiện:
Có nguồn gốc từ những bức chân dung của người Hy lạp cổ. Người Hy lạp cổ đã sử dụng một thủ pháp gọi là Encaustic. Người ta dùng sáp để pha màu thay cho dầu hay nước để nhằm lột tả được đặc trưng của từng cá thể và những biểu hiện đặc biệt. Minh hoạ có thể thấy trong các tác phẩm hội hoạ của Rembrandt, John Singer Sargent, và tranh chân dung của người La Mã cổ đại.

* Khoả thân biểu cảm:
Thể loại này nhằm mục đích thể hiện đúng như tên của nó. Loã thể được sử dụng ở đây như là một phương tiện diễn tả cảm xúc của nghệ sĩ. Trong tranh thời phục hưng,ta thấy các hoạ sĩ đã sử dụng thủ pháp này cho mục đích tín ngưỡng. Các tác phẩm của Michelangelo ( cũng có thể coi các tác phẩm của ông thuộc thể loại khoả thân lý tưởng), và hầu hết các hoạ sĩ thời hiện đại như Rodin, Picasso, Matisse, Kathe, Kollwitz, Edward Munch, Paul Gauguin, ... là những ví dụ điển hình.

Tôi xin nêu lại câu hỏi ban đầu của chúng ta một cách khúc triết và rõ ràng hơn. "Tại sao đối tượng lặp lại nhiều nhất trong lịch sử nghệ thuật là khuôn mặt và cơ thể con người?" Khoa học hiện đại cũng cho ta một cơ sở vững chắc cho câu hỏi này. Theo đó, khuôn mặt và cơ thể con người chính là biểu hiện của tâm hồn chúng ta. Não chúng ta rất nhạy với việc nhận diện hình dạng con người. Hãy lấy một ví dụ về con tinh tinh. Nếu ta quan sát 3 con tinh tinh khác nhau trong vòng 5 giây, liệu ta có thể phân biệt được chúng không? Bây giờ, nếu ta nhìn 3 khuôn mặt người khác nhau trong 5 giây, tôi dám chắc là khả năng phân biệt đúng sẽ cao hơn. Nhưng một con tinh tinh có thể nhận thấy sự khác biệt giữa những con tinh tinh khác một cách dễ dàng, giống như chúng ta nhận dạng mặt người dễ dàng vậy.

Bạn có thể nói, được rồi, tôi hiểu là tại sao chúng ta nhìn vào mặt, nhưng tại sao lại phải khoả thân? Tôi cho là có rất nhiều lý do.
Thứ nhất ( và ít quan trọng nhất với tôi) đó là truyền thống. Nó có một truyền thống lâu dài kể từ thời người Ai Cập tái tạo lại cơ thể con người ( xác ướp). Về mặt phương pháp giảng dạy mỹ thuật, vì có rất nhiều người đã làm, đã sáng tạo trước đó, nên có rất nhiều những ký thuật và những ví dụ tuyệt vời có thế dùng để giảng dạy, và từ đó người ta có thể áp dụng vào những hình thái nghệ thuật khác.

Thứ hai, đó là một phương thức đánh giá trình độ của nghệ sĩ. Nếu ai đó có thể miêu tả rất tài tình về một cái gì đó chúng ta đã quen thuộc, thì những cái khác cũng trở nên rất dễ dàng. Nếu tôi vẽ một con tinh tinh, thì hẳn là bạn sẽ khó mà đánh giá giống hay không giống hơn là nếu tôi vẽ một khuôn mặt người. Đơn giản bởi vì hầu hết chúng ta không nhìn thấy tinh tinh hàng ngày. Một số người coi đây là thử thách để vươn tới sự hoàn hảo, và không bao giờ bằng lòng với trình độ của mình (tôi thì tôi sẽ không bao giờ bằng lòng cả), và cứ tiếp tục theo đuổi sự hoàn hảo không thể đạt được ấy, mặc dù hầu hết mọi người không thể thấy được những lỗi nho nhỏ trong tác phẩm của người hoạ sĩ ấy.
Phần tiếp có hàm chứa nhiều quan điểm của riêng tôi. Tôi không có ý định áp đặt quan điểm của mình, mà chỉ là để chia sẻ một quan điểm khác mà thôi.

Thứ ba, (và là quan trọng nhất với tôi), khi tôi chọn vẽ tranh khoả thân, thì khoả thân là sự miêu tả một cái gì đó hơn là sự quan sát. Các tác phẩm của tôi nhằm mục đích đánh thức những cảm xúc những suy nghĩ trong tâm trí người xem, chứ không phải để trang trí, mặc dù với tôi cái đẹp cũng rất quan trọng. Bởi vì loã thể là cái không phải chúng ta thấy thường ngày, nên nó hàm ý rằng còn có một cái gì đó cần được làm sáng tỏ. Điều này làm cho bức tranh trở nên sâu sắc hơn.

Với tôi, nghệ thuật là khám phá sự phức tạp của cuộc sống, với những vui, những buồn của nó. Nếu tôi vẽ một bức tranh khoả thân với một mức độ hàm ý tình dục nào đó, thì đó là để kết nối hai mặt tự nhiên trong mỗi con người. Mỗi chúng ta, từ những con chiên ngoan đạo, cho đến những kẻ đê hèn, từ những đồng cảm và tình yêu lý tưởng vĩ đại nhất, cho đến sự sợ hãi và ghen ghét; chúng ta đều bị giằng xé giữa hai đối tượng: cái hiện thực của mỗi con người chúng ta, với cái hình mẫu lý tưởng mà chúng ta khao khát.

Chúng ta đều muốn làm hay thấy cái gì đó siêu việt hơn, vĩ đại hơn những thứ đã tồn tại trước chúng ta, và chúng ta đều đấu tranh với niềm đam mê những khoái lạc trước mắt. Đó là sự giằng co giữa phần "con" với phần "người" trong chúng ta, đó là cái mà tôi muốn đánh thức trong mỗi người xem. Và bằng cách đó, tôi muốn bản thân tôi và những người khác có cái nhìn sâu hơn về Con người.