Blog cộng đồng về Công nghệ thông tin

Cabel Sasser, người của hãng Panic, đưa tôi một cái áo thun ngay trước khi tôi chuẩn bị phát biểu ở WWDC.

Áo có in dòng chữ "xin chào, tôi làm nghề viết phần mềm cho macintosh".

Tranh thủ lúc ban nhạc Jimmy Eat World đang chơi hết sức để ủng hộ WWDC, tôi mặc cái áo đấy đi loanh quanh. Các đồng nghiệp nhanh chóng nhận ra: "Này, anh đâu còn viết phần mềm nữa đâu... anh sai người khác làm".

Đúng vậy. Ta bắt đầu nhé.

Bây giờ bạn đã trở thành nhà quản lí. Xin chúc mừng. Hoặc là bạn lập trình quá chuối và muốn thử làm việc khác hoặc có thể bạn đã chán ngấy những nhà quản lí khác và bây giờ bạn định THẬT SỰ CHO THẤY thế nào mới là quản lí.

Tôi sẽ hỗ trợ.

5 năm đầu ở chức vụ quản lí, bạn sẽ học được rất nhiều. Bài học #1 bắt đầu ở khoảnh khắc ai đó hỏi bạn câu gì đó và bạn nhận ra họ hỏi bạn không phải vì bạn thật sự biết câu trả lời, mà bởi vì cụm từ "quản lí" có trong chức danh của bạn và họ sẽ chấp nhận bất kì câu trả lời nào có vẻ hợp lí. Vài người gọi đó là quyền lực; tôi gọi đó là trách nhiệm.

Còn có những bài học khác. 3 bài lớn nhất: tuyển nhân viên, sa thải nhân viên, và tạm ngừng hoạt động vì không có việc. Những bài đó rất đau đớn và sẽ là nguyên căn của mất ngủ. Cũng có những bài nhỏ hơn. Bạn sẽ thấy mình nói cụm từ "chúng tôi" nhiều. Bạn sẽ nhận thấy phải nhắc đi nhắc lại cùng một điều cho nhiều người. Trong số đó có điều hay, có điều chán ngắt chẳng ai muốn nghe, nhưng chẳng gì so được với khi bạn gặp bế tắc.

Trạng thái bế tắc rất dễ thấy. Suôn sẻ là nếu bạn đến công ty vào buổi sáng và ung dung nhâm nhi cà phê nóng đến tận cuộc họp buổi trưa lúc 11h. Bế tắc là ngược lại. Bế tắc là bị bám sát ngay khi ra khỏi thang máy hoặc không thể check mail... đến tận Tết.

Bế tắc là liệt cả người.
Bế tắc là nguy cơ nghề nghiệp.

Bế tắc cũng là cơ hội để thoát khỏi nó. Thoát khỏi bế tắc sẽ mang lại tự tin, kinh nghiệm, và sự kính trọng, nhưn bạn cần xác định cấp độ bế tắc và xác định cách sửa chữa. Nếu bạn không buồn thoát khỏi bế tắc, thì bài này không dành cho bạn. Tôi giả sử là bạn có đam mê nghề nghiệp, bạn muốn làm nhiều hơn, bạn muốn kiếm nhiều tiền hơn.

#1) Tôi thiếu tài liệu và mọi người đang thúc giục tôi

Độ bế tắc: Thấp

Trong giai đoạn đầu của project, ai cũng bảo cần có tài liệu. Tài liệu marketing, tài liệu kĩ thuật... spec, spec, spec. Các mốc của dự án thường được xây dựng xung quanh các tài liệu này, nhưng, thường thì, các mốc này đến rồi đi và không ai thật sự cầu kì về việc thiếu tài liệu hoặc tài liệu không đầy đủ. Đó là tin tốt.

Việc thiếu tài liệu nào đó thực sự không liên quan đến bế tắc của bạn. Câu hỏi thực sự là "Ai đang đòi có tài liệu đó và tại sao?"

Nếu việc đòi hỏi tài liệu là hợp lí, thì tiềm năng bạn gặp bế tắc là cao. Ai đó ở đâu đó sẽ không thể làm việc vì thiếu tài liệu và chắc chắn họ sẽ chửi rủa bạn.

Nói nhỏ: đừng nhầm yêu cầu có thông tin là yêu cầu có câu trả lời đầy đủ. Những bạn cầu toàn thường gặp nhầm lẫn trên. "Tôi phải trả lời câu hỏi một cách đầy đủ rõ ràng; do đó, tôi phải bắt đầu bằng việc chọn mẫu hồ sơ sao cho thể hiện cấu trúc của câu trả lời một cách tốt nhất và BLAH BLAH BLAH"... Phải 2 tuần sau bạn mới hoàn thành xong câu trả lời, nhưng lúc đó công việc đã tiến triển theo hướng khác. Lúc này những lời bạn nói đều chứng tỏ bạn không nắm rõ tình hình công việc và, đoán xem, người ta sẽ bảo bạn không có tinh thần hợp tác và nói phét. Chuẩn bị ra đi là vừa.

Michael Lopp định nghĩa "người cầu toàn":

Người cầu toàn là người mơ mộng hão huyền. Họ nhận thức rõ cách giải quyết vấn đề và cách của họ là GIẢI ĐÚNG. Bí quyết của họ là "Đã mất công giải quyết vấn đề, thì giải quyết sao cho 3 tháng sau không phải giải LẠI."

Các tổ chức lớn thực sự tin họ cần ngày càng nhiều tài liệu và họ có lí. Liên lạc trong tổ chức lớn khó vì ai cũng có ý kiến và bạn không bao giờ biết ý tưởng nào đúng. Chính sách của công ty lớn về việc phải có tài liệu được "lên đời" bởi nhiều cấp quản lí, để cố gắng xác định rõ tình hình. (Tham khảo Báo cáo tình hình)

Nếu bạn cảm thấy bế tắc vì thiếu tài liệu quan trọng nào đó, xin nhắc lại, hãy nhìn thẳng người mang lại cảm giác đó mà tự hỏi, "Đây là yêu cầu hợp lí hay chỉ là yêu cầu kiểu quản lí quan liêu?" Nếu thấy hợp lí, thì việc trao đổi trực tiếp mặt đối mặt luôn là giải pháp đúng, đặc biệt khi thiếu thời gian.

Nghe có vẻ tôi là người chống đối việc viết tài liệu nhỉ? Ai nghĩ vậy thì thật khờ vì tôi là blogger. Hãy nhớ chúng ta đang giả sử "Bạn đang gặp bế tắc..." Tôi đang giả sử bạn đang ở tình cảnh trời đang sập và phải hành động nhanh. Tôi có thể dễ dàng tranh luận rằng việc siêng năng viết tài liệu là cách rất đơn giản để tránh tình cảnh trời sập, bởi vì ghi chú lại mọi việc là cách tuyệt vời để nắm bắt thông tin.

#2) Nhóm của tôi không có công cụ lập trình thật tốt

Độ bế tắc: Tùy công cụ

Nguồn: The best software writing I
Gốc: What To Do When You're Screwed