Article: Giới thiệu Tex/LaTeX 2508

, LaTeX, TeX
phananhvu.myopenid.com 125
Updated about 1 year ago

{\mathrm{T\!_{\displaystyle E} \! X}} (đọc theo IPA là: /tɛx/ như trong tiếng Hi Lạp, và là /tɛk/ trong Tiếng Anh; viết là TeX) là hệ thống soạn thảo (typesetting system) được tạo ra với hai mục đích chính:

  1. Hỗ trợ người dùng viết nên những cuốn sách chất lượng cao với công sức hợp lí.
  2. Tạo ra một hệ thống cho kết quả hiển như như nhau trên mọi máy tính, bây giờ và mãi mãi sau này.

TeX là phần mềm miễn phí và rất phổ biến trong giới hàn lâm, đặc biệt trong cách ngành như toán học, vật lí. TeX được coi là phương tiện hữu hiệu nhất trong việc soạn thảo các công thức toán học phức tạp. Ngày nay, TeX cũng được sử dụng với nhiều mục đích soạn thảo khác nũa, đặc biệt là trong LaTeX cũng như trong các gói mẫu khác. Để tìm hiểu thêm các thông tin khái quát khác về TeX, xin xem thêm ở trang này.

\mathrm{L\!\!^{{}_{\scriptstyle A}} \!\!\!\!\!\;\; T\!_{\displaystyle E} \! X} (đọc là [ˈleɪ.tɛk] hay [ˈlɑ.tɛk] trong tiếng Anh) là một ngôn ngữ đánh dấu văn bản (document markup language) và hệ thống soạn thảo văn bản (document preparation system) cho chương trình soạn thảo TeX. LaTeX cung cấp một ngôn ngữ cấp cao, sử dụng sức mạnh của TeX. Về cơ bản, LaTeX bảo gồm tập hợp các TeX macros và một chương trình để xử lí tài liệu. Các lệnh format của TeX là ngôn ngữ cấp thấp nên đứng trên quan điểm người dùng, LaTeX dễ sử dụng hơn. Để tìm hiểu thêm các thông tin khái quát khác về LaTeX, xin xem ở đây.

Phần còn lại của bài này, xin trình bày cách cài đặtTeX trong môi trường Windows.

Bắt đầu

Vì phần giới thiệu phương pháp cài đặt ở đây là ghi chép cá nhân nên các thông tin liên quan đến việc cài đặt TeX xin xem ở các site sau:

Các gói cần thiết:

Để sử dụng TeX trên Windows cần có các phần mềm sau:

  • TeX
  • Ghostscript
  • GS View
  • dviout

Tài liệu TeX được tạo thành bởi trình soạn thảo nhưng cũng có những chương trình hỗ trợ đầu vào cho tài liệu:

  • Hidemaru - High-level text editor
  • WinShell - Chương trình tích hợp các lệnh hỗ trợ nhập liệu. Hỗ trợ tiếng Nhật.
  • EmEditor + MTeX2 plugin - Editor phổ biến cộng thêm với plugin hỗ trợ TeX (commercial). Hiện có serial key cho Academic license.

Cài đặt TeX

Để tiện lợi, ta dùng bản all-in-one w32tex.msi

  1. Vào Ring Server -> Software library -> TeX.
  2. [Japanese Tex]-> [ptex-win32]->[msi].
  3. Download file w32tex.msi
  4. Chạy file w32tex.msi và chọn thư mục thích hợp để install(Ví dụ:D:\usr\local)
  5. Biến môi trường sau tự động được đặt:
    Tên biến
    Giá trị
    PATH D:\usr\local\bin;

Cài đặt Ghostscript

  1. Ring Server -> Software library -> TeX.
  2. [Japanese Tex]->[ptex-win32]->[gs].
  3. Download file gs854w32full.zip
  4. Giải nén file gs854w32full.zip chạy file setupgs.exe.Cài đặt theo hướng dẫn.
  5. Nhớ đánh dấu vào ô 「Use Windows TrueType fonts for Chinese, Japanese and Korean」.
    gs
  6. Biến môi trường được cập nhật:
    BiếnGiá trị
    PATH D:\gs\gs8.54\bin;D:\gs\gs8.54\lib
    Trường hợp cài đặt trên Windows XP / 2000 thì cần thiết lập thêm biến sau:
    1. Control Panel ->System
    2. Advance -> Environment Variable
    3. Sửa biến PATH của phần User Variable như sau:
      環境変数

Cài đặt GS View

  1. Ring Server -> Software library -> TeX.
  2. [CTAN]->[nonfree]->[support]->[ghostscript]-[ghostgum].
  3. Download file gsv48w32.exe
  4. Chạy file gsv48w32.exe

Cài đặt dviout

  1. Ring Server ->Software library -> TeX.
  2. [Japanese Tex]->[dviout].
  3. Download file tex318w.zip.
  4. Giải nén file tex317w.zip,chạy file cài đặt và chọn thư mục thích hợp (Ví dụ:D:\dviout).
  5. Mở file dviout.exe thì chương trình cài đặt sẽ chạy
    1. dpi: chọn độ phân giải của máy in (600dpi chẳng hạn).
    2. [Next].
    3. Chọn [Guess],hiện ra dòng「標準的な日本語 TeX 環境が検出されました.それにあった標準設定を行います」 chọn [はい]/Yes.
    4. [Next].
    5. Chọn [gen:], [gex:].
    6. [Finish].
  6. Trường hợp sử dụng Susie-Plugin, chọn [Option] -> [Setup parameters] -> [Graphic] -> [spi] -> Điền thư mục plugin vào (Ví dụ:D:\Program Files\susie\) và ấn[Save].
  7. Trường hợp thay đổi kích thước màn hình dviout, chọn [Option] -> [Setup Parameters] -> [display][start], chọn cỡ và Save.
  8. Cập nhật biến môi trường sau:
    BiếnGiá trị
    PATH D:\dviout

Cài đặt các chương trình tích hợp

Dùng command prompt trong Windows để tạo và xử lí văn bản TeX thì khó khắn. Các chương trình tích hợp giúp việc này trở nên thoải mái hơn.

Cài đặt WinShell

  1. Vào link WinShell ở trên, download file WinShell31.zip, giải nén vào một thư mục nào đó.
  2. Ring Server cũng có file này WinShell311.zip.
  3. Chạy file Winshell.exe. Phần ngôn ngữ, chọn Japanese.
  4. [オプション] -> [TeX関連プログラムの設定], thiết lập các file thi hành:
    • LaTeX -- platex D:\usr\bin\platex.exe
    • BibTeX -- jbibtex D:\usr\bin\jbibtex.exe
    • dviWIN -- D:\dviout\dviout.exe
    • dvi PS -- dvipsk D:\usr\bin\dvipsk.exe
    • GS View -- C:\program files\ghostcum\gsview32.exe
    • PDF LaTeX -- D:\usr\bin\pdflatex.exe
    • PDF View -- Acrobat Reader (C:\Program Files\Adobe\Acrobat7.0\Reader\AcroRD32.exe)

Đăng kí dvipdfmx

  1. [オプション] -> [ユーザー指定プログラム].
  2. [ユーザー指定プログラム] -> [Tool1] ->dvipdfmx
  3. Chỉ ra thư mục D:\usr\local\bin\dvipdfmx.exe
  4. Chọn [LaTeXを先に実行].
  5. Command line: %s.dv
  6. [OK].

Trong phần command line, chọn icon của dvipdfmx

  1. [オプション] -> [表示] -> [ユーザー設定].
  2. [カテゴリ] -> [ユーザー指定プログラム] -> [dvipdfmx].
  3. 上のツールバーへドラッグすると dvipdfmx が登録される.
  4. [画像のみ] だとピックのアイコンとなるが何のアイコンかわからなくなるので,[テキストのみ] (Text only) を選択しておくと良い.(アイコンを作成することもできる.)

日本語表示できるように設定する

  1. [オプション] - [一般] を選択し,[言語] から Japanese を選択する.
  2. [オプション] - [フォント] を選択し,フォントを [MS P ゴシック],[12pt],[日本語]を選択する
  3. エンコーディングをDBCSにする

カスタマイズ

[オプション] - [行番号] を選択すると行番号が表示される.

[オプション] - [折り返し有効] を選択すると,テキストをウィンドウの右端で折り返して表示する.

定型文などをマクロに登録しておくと,入力が楽になる.登録方法は次の通り.

  1. ツールメニューの[オプション]-[マクロ]を選択する
  2. マクロの名前と定型文を入力する
    マクロの設定
  3. マクロアイコンの登録方法はdvipdfmxと同様
    マクロの設定

これらの設定ファイルは,C:\Documents and Settings\ユーザー名\Application Data\WinShellにあります.

  • WinShell.ini
  • WinShell.macros

ほかのフォルダにコピーしておけば,再インストール時や他のパソコンで,この設定ファイルを元のフォルダに戻してやれば,同じ設定環境を保つことができます.

動作確認

WinShell同梱 のデモ main.tex を使って,TeX が正常に動作するか確認してみましょう.

  1. winshel.exeがあるフォルダを開きます.
  2. ./demo/main.tex を WinShell で開きます.
  3. ツールバーのLaTeXアイコンをクリックして,LaTeX で処理します.この処理をコンパイル といいます.
  4. 目次などの相互参照を表示させるために,もう一度ツールバーのLaTeXアイコンをクリックして,LaTeX で処理します.
  5. ツールバーのdviアイコンをクリックして,dvioutが起動し,ドキュメントを読むことができたら,インストールは成功しています.

gui-shell

注)ここの文書の文責は私にありますので,以下の文書によるいかなる問題も乙部・江口両氏に問い合わせないでください.

  1. 乙部・江口著「pLaTeX2ε for WINDOWS Another Manual〈Vol.1〉Basic Kit 1999」添付のCD-ROM(CD-ROMがGドライブの場合)より以下のフォルダを開き,gui-shell.exe を選択します.必要ならば,TeXのバイナリフォルダ (例:d:\usr\local\bin) へコピーします.
  2. gui-shell を開き,[ヘルプ]より,バージョン情報を確認します.
  3. 乙部氏のサイトを読み,gui-shell のバージョンをVer.1.39.1 に更新します.
  4. マルチ・ディレクトリの場合はTEXMF MAINの設定が必要となります.

秀丸マクロに Guishell を登録する

次のような秀丸マクロを作成する.

guishell.mac
run "D:\\user\\local\\bin\\guishell.exe %f";

秀丸のマクロにguishell.macを登録する.

texファイルを秀丸で開き,マクロを実行すると,guishell が起動し,コンパイルしてくれる.

Cách cài đặt Latex dùng tiếng Việt và tiếng Nhật.

Ví dụ ở đây dùng MiKTex 2.7

  • Tải MiKTeX về cài đặt (chỉ cần bản basic, ví dụ "Basic MiKTeX 2.7"))
  • Mở Command Prompt (Cmd) gõ "mpm" để mở MikTex Package Manager ra.
    • Gõ vào ô Name "vntex" rồi click chuột vào dấu cộng để install. Nếu chỉ cần tiếng Việt thì đến đây là ok.
    • Gõ "cjk" để cài package dành cho tiếng Nhật
    • Lôi cái cyberbit về rồi giải nén đặt ở C:\Program Files\MiKTeX 2.7\fonts\tfm
    • Lôi cái cyberbit.ttf về rồi đặt ở C:\Program Files\MiKTeX 2.7\fonts\type1\bitstrea   (nếu không có thư mục bitstrea thì tự tạo)
    • Cuối cùng gõ lệnh texhash để cập nhật.
  • Lôi cái file .tex từ bài này về lưu chỗ nào đó (tên viet.tex)
    • Ở Cmd chuyển đến thư mục vừa lưu file trên
    • Gõ "latex viet.tex" để biên dịch sang viet.dvi
    • Gõ "yap viet.dvi" để xem dưới dạng .dvi
    • Gõ "dvipdfm viet.dvi" để chuyển sang dạng .pdf
    • Gõ "viet.pdf" để mở xem file pdf (cần phải cài chương trình xem pdf nếu chưa có)

Có thể tham khảo thêm các bài từ nhữngnguồn vntex, vcsj.net để biết thêm chi tiết.
Editor có thể dùng
WinShell.

Tham khảo:

 

1 2 3 

Editors
phananhvu.myopenid.com 125
jishin.myopenid.com 18

Comments

otaku-2r.myopenid.com 2
over 2 years ago

MS Word có MS Equation dùng để edit công thức toán học, khá đầy đủ và dễ dùng. Do chưa thử các cái khác nên chả biết nó hơn hay kém nữa {#emotions_dlg.sealed}.

dangtrieu.myopenid.com 5
Updated over 2 years ago

Nếu chỉ viết 1 cái luận văn gởi cho 1 chỗ, vài chục trang thì dùng Word có khi nhanh hơn. Nếu phải gửi đi vài chỗ với vài format khác nhau thì sẽ thấy cực hình nếu dùng Word.

Khi chèn hình, xóa hình, chèn đoạn vào thì Word có tự động thay đổi mục lục, số thứ tự các hình không ta? Rồi các đường dẫn nữa (ví dụ Fig. 4.3 tự động thành Fig. 4.2 khi mình xóa một hình phía trên nó).

Đến khi viết luận văn mình tái sử dụng các bài viết trước thì chỉ cần C&P là ok, không cần tinh chỉnh bề ngoài gì nữa.

Mà nói thật mình chỉ dùng Word để viết vài trang là cùng nên có khi nhiều thủ thuật của Word mình chẳng biết {#emotions_dlg.laughing}

ngocdaothanh.myopenid.com 149
over 2 years ago

SV ĐH Bách Khoa HN được đào tạo dùng word để viết luận văn, báo cáo rất bài bản, sản phẩm không khác gì những cuốn sách thực thụ.

Trường có tài liệu có thể share được k? Nếu được thì up lên slideshare cho bà con tham khảo với. Thường thì viết văn bản đơn giản 1, 2 trang dùng Word tiện hơn.

phananhvu.myopenid.com 125
over 2 years ago

Trường có tài liệu có thể share được k? Nếu được thì up lên slideshare cho bà con tham khảo với. Thường thì viết văn bản đơn giản 1, 2 trang dùng Word tiện hơn.

 

Cái này ảnh otaku-2r có nhiều lắm :D  

otaku-2r.myopenid.com 2
over 2 years ago

Cái này ảnh otaku-2r có nhiều lắm :D 

Kiếm đâu ra được mà nhiều, cái trường đang giữ toàn hard-copy, mới đây thì bắt nộp CD nhưng chả thấy có triệu chứng gì là public cho sv gì cả. Chắc là là khi nào ổn định thì ném vô cái thư viện điện tử.

ngocdaothanh.myopenid.com 149
Updated about 1 year ago

hướng dẫn này dùng cho Mac, có cả template kèm giải thích tận răng. Trên Mac thì tất nhiên TextMate là số 1.

You must login to be able to comment

Uploaded files

No file uploaded yet

You must login to be able to upload

Nhà tài trợ:

Mọi người đều tự do viết bài, sửa bài của người khác, và bình luận ở trang web này. Bạn muốn chủ động tạo bài mới để chia sẻ kinh nghiệm với mọi người? Xin click link ở dưới.

Create new content